Afkickkliniekwijzer.nl brengt middelengebruik en overlast per gemeente in kaart
Zandvoort heeft van alle Nederlandse gemeenten de meeste geregistreerde drank- en drugsoverlast per inwoner. De Noord-Hollandse badplaats voert de landelijke ranglijst aan, gevolgd door Rotterdam, Dordrecht en Utrecht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Afkickkliniekwijzer.nl, waarin voor het eerst alle 342 Nederlandse gemeenten zijn vergeleken op basis van actuele politie- en CBS-data over alcohol- en drugsoverlast, openbare dronkenschap, rijden onder invloed en Opiumwet-misdrijven.
De hoge positie van Zandvoort komt vooral door het grote aantal meldingen van openbare dronkenschap en alcohol- en drugsoverlast in verhouding tot het aantal inwoners. Het onderzoek laat zien dat vooral toeristische gebieden en stedelijke gemeenten relatief vaak te maken hebben met geregistreerde overlast door middelengebruik.
Index brengt lokale impact van middelengebruik in beeld
De nieuwe middelengebruik- en overlastindex van Afkickkliniekwijzer.nl combineert verschillende openbare databronnen, waaronder gegevens van het CBS en de politie. Daarbij is gekeken naar onder meer alcohol- en drugsoverlast, openbare dronkenschap, rijden onder invloed en Opiumwet-misdrijven.
Met de index wil het platform inzicht geven in de verschillen tussen gemeenten en beleidsmakers, hulpverleners en inwoners ondersteunen bij het gericht inzetten van preventie en hulpverlening.
In 2025 werden in Nederland in totaal 58.438 meldingen van alcohol- en drugsoverlast geregistreerd. Daarnaast registreerde de politie 16.115 Opiumwet-misdrijven en 46.820 misdrijven rond rijden onder invloed. Uit cijfers over 2024 blijkt bovendien dat 5,7 procent van de Nederlandse volwassenen overmatig drinkt.
Toeristische gemeenten en steden scoren hoog
De hoogste scores zijn vooral zichtbaar in stedelijke gebieden en populaire toeristische bestemmingen. Na Zandvoort volgen Rotterdam, Dordrecht en Utrecht in de landelijke top vier.
Ook andere grote steden scoren relatief hoog. Den Haag staat op plek negen en Eindhoven op plek twaalf. Amsterdam, dat vaak wordt gezien als uitgaansstad, staat opvallend genoeg op plek 34. Almere behoort juist tot de gemeenten met relatief weinig geregistreerde problemen en staat op plek 256.
Studentensteden hebben meeste meldingen van overlast
Wanneer alleen wordt gekeken naar meldingen van alcohol- en drugsoverlast, valt vooral het hoge aantal registraties in studentensteden op.
Leiden staat hierbij bovenaan met ruim 10 meldingen per 1.000 inwoners. Ook Arnhem en Roosendaal scoren hoog, met respectievelijk 9,6 en 8,2 meldingen per 1.000 inwoners. Daarnaast behoren studentensteden als Delft en Nijmegen tot de gemeenten met relatief veel overlastmeldingen.
Zuid-Limburg valt op als drugscorridor
Naast de Randstad springt Zuid-Limburg in het oog. Heerlen, Roermond, Venlo en Brunssum behoren allemaal tot de vijftien gemeenten met de hoogste totaalscores.
De gemeenten liggen dicht bij de Belgische en Duitse grens en vormen samen een opvallend cluster van middelengebruik en geregistreerde overlast. Heerlen heeft bovendien in absolute aantallen de meeste Opiumwet-misdrijven van Nederland, met ruim 330 geregistreerde zaken.
Veel alcoholgebruik leidt niet automatisch tot meer overlast
Het onderzoek laat ook zien dat een hoog alcoholgebruik niet automatisch samengaat met meer geregistreerde overlast.
De gemeenten Tubbergen en Dinkelland hebben het hoogste aandeel overmatige drinkers van Nederland, met respectievelijk 12,4 en 10,9 procent van de volwassenen. Toch behoren deze gemeenten niet tot de gebieden met de meeste meldingen van overlast of rijden onder invloed.
Gelderse gemeenten minst belast door middelengebruik en overlast
Aan de onderkant van de ranglijst staan gemeenten waar middelengebruik en geregistreerde overlast relatief beperkt zijn. Hattem, Lingewaard en Scherpenzeel vormen de top drie van gemeenten met de laagste score in het onderzoek.
Ook Nederweert, Ooststellingwerf en Landsmeer behoren tot de tien gemeenten met de minste geregistreerde problemen.
“Combinatie van databronnen geeft completer beeld”
“De cijfers laten zien dat middelengebruik en de gevolgen daarvan zich op verschillende manieren uiten,” zegt Paul Jansen, medeoprichter van Afkickkliniekwijzer.nl. “Een gemeente met veel alcoholgebruik hoeft niet automatisch de meeste overlast te ervaren. Door verschillende databronnen te combineren ontstaat een completer beeld van de problematiek en kunnen gemeenten beter bepalen waar preventie en ondersteuning nodig zijn.”
Over Afkickkliniekwijzer.nl
Afkickkliniekwijzer.nl biedt informatie over verslavingszorg en helpt mensen met problematisch middelengebruik bij het vinden van passende hulp. Het platform publiceert daarnaast onderzoek naar ontwikkelingen rondom alcohol, drugs en verslavingsproblematiek in Nederland.
